Tijdens een inspectie in het Torentje is een bijzondere vondst gedaan: een volledig intacte historische kapconstructie. Dendrochronologisch onderzoek (onderzoek naar de datering van hout) wijst uit dat de kap stamt uit 1547, en dus maar liefst 478 jaar oud is.
Beeld: © Rijksvastgoedbedrijf
Beeld van de historische kapconstructie van het Torentje
Wondertje
Van zoldervloer tot het puntje van de spits is de houten constructie zo’n acht meter hoog en vrijwel volledig origineel. “Het is een gave constructie”, zegt Bram Hulshof, monumentenadviseur van het Rijksvastgoedbedrijf. Er is in al die eeuwen nauwelijks herstelwerk uitgevoerd en de kap is nog in goede staat. Dat het Torentje er nog staat, is een klein wonder op zich. In de 19de eeuw zijn veel kappen vervangen. Eerder, in 1645 kreeg ‘buurman’ graaf Johan Maurits toestemming om het Torentje te slopen voor een beter uitzicht vanuit zijn moderne stadspaleis dat wij nu kennen als het Mauritshuis. “Gelukkig is dat plan niet uitgevoerd”, zegt Hulshof. Met de vondst van de kapconstructie komen we eindelijk meer te weten over dit iconische monument.
Uit het boekje
In bronnen uit 1479 wordt voor het eerst over een hoektoren gesproken. Wij weten dat keizer Karel V het torentje in 1547 geheel liet vernieuwen, inclusief de karakteristieke ‘appel’ op de torenspits. En dus ook met een houten kap, die er vandaag -onveranderd- nog op staat.
Dendrochronoloog Sjoerd van Daalen legt uit dat jaarringen fungeren als een vingerafdruk van een boom. “Bomen uit hetzelfde gebied en uit een gelijke periode hebben allemaal een vergelijkbaar groeipatroon. Jaarringen zijn eigenlijk een soort vingerafdruk of streepjescode. Het hout is afkomstig uit Zuid-Zweden. De buitenste jaarring correspondeert met het laatste jaar waarin de boom leefde. Het hout werd gekapt in het seizoen 1546/1547.” Van Daalen is enthousiast: “Dit is een datering uit het boekje. Zo’n precieze bevestiging van leeftijd komt zelden voor.” De constructie blijkt een maatwerk bouwpakket dat op het Binnenhof in elkaar is gezet: er zijn zelfs zichtbare markeringen op het hout (I, II, III, IIII) die bewijzen dat de onderdelen op een timmerwerf waren voorbereid.
Beeld: © Rijksvastgoedbedrijf
Detail van de kapconstructie: houten spant en deel van de kap
Samenwerking
Het Binnenhof wordt nu gerenoveerd. Tijdens werkzaamheden worden vaker historische vondsten en ontdekkingen gedaan zoals deze bijzondere en originele kapconstructie. In opdracht van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) is het dendrochronologisch onderzoek uitgevoerd in nauwe samenwerking met de gemeente Den Haag en het Rijksvastgoedbedrijf. De kap blijft behouden, maar is straks niet meer zichtbaar. In de werkkamer van de minister-president komt het plafond gewoon weer terug.